Энэ долоо хоногт НҮБ-ын Хүнс, хөдөө аж ахуйн байгууллага (FAO) нь ДЭМБ-тай хамтран эсэд суурилсан бүтээгдэхүүний хүнсний аюулгүй байдлын талаарх анхны дэлхийн тайлангаа нийтэллээ.
Энэхүү тайлан нь өөр уургийн аюулгүй байдлыг хангах зохицуулалтын хүрээ, үр дүнтэй системийг бий болгож эхлэх бат бөх шинжлэх ухааны үндэслэлийг бий болгох зорилготой юм.
ХХААБ-ын хүнсний систем, хүнсний аюулгүй байдлын хэлтсийн захирал Коринна Хокс хэлэхдээ: “ХХААБ нь ДЭМБ-тай хамтран хүнсний аюулгүй байдлын эрх бүхий байгууллагууд хүнсний аюулгүй байдлын янз бүрийн асуудлыг зохицуулах үндэс суурь болгон ашиглахад хэрэгтэй шинжлэх ухааны зөвлөгөөг өгснөөр гишүүддээ дэмжлэг үзүүлдэг” гэжээ.
ХХААБ мэдэгдэлдээ: “Эсийн гаралтай хүнс бол ирээдүйн хүнс биш. 100 гаруй компани/стартапууд аль хэдийн эсийн гаралтай хүнсний бүтээгдэхүүнийг боловсруулж, арилжааны зориулалтаар ашиглахад бэлэн болж, зөвшөөрөл хүлээж байна” гэжээ.
Энэхүү тайланд дурдсанаар, хүнсний системийн эдгээр шинэлэг санаачилгууд нь 2050 он гэхэд дэлхийн хүн ам 9.8 тэрбумд хүрэхтэй холбоотой "асар том хүнсний бэрхшээлүүд"-тэй холбоотой юм.
Зарим эсэд суурилсан хүнсний бүтээгдэхүүнүүд хөгжлийн янз бүрийн үе шатандаа явж байгаа тул "тэдгээрийн авчрах ашиг тус, түүнчлэн түүнтэй холбоотой аливаа эрсдэл, түүний дотор хүнсний аюулгүй байдал, чанарын асуудлыг бодитойгоор үнэлэх нь чухал" гэж тайланд дурджээ.
"Эсэд суурилсан хүнсний аюулгүй байдлын талууд" нэртэй уг тайланд холбогдох нэр томьёоны асуудлууд, эсэд суурилсан хүнсний үйлдвэрлэлийн үйл явцын зарчим, зохицуулалтын хүрээний дэлхийн байдал, Израиль, Катар, Сингапурын "эсэд суурилсан хүнсний зохицуулалтын хүрээний өөр өөр хүрээ, бүтэц, нөхцөл байдлыг тодруулах" зорилгоор хийсэн тохиолдлын судалгааны тойм багтсан болно.
Энэхүү нийтлэлд өнгөрсөн оны арваннэгдүгээр сард Сингапурт болсон ХХААБ-ын удирдлаган дор зохион байгуулагдсан хүнсний аюулгүй байдлын аюулыг цогцоор нь тодорхойлох ажлыг хийсэн шинжээчдийн зөвлөлдөх уулзалтын үр дүнг оруулсан бөгөөд аюулыг тодорхойлох нь албан ёсны эрсдэлийн үнэлгээний үйл явцын эхний алхам юм.
Аюулын тодорхойлолт нь эсэд суурилсан хүнсний үйлдвэрлэлийн үйл явцын дөрвөн үе шатыг хамарсан: эсийн эх үүсвэр, эсийн өсөлт ба үйлдвэрлэл, эсийн хураалт, хүнсний боловсруулалт. Олон аюул нь аль хэдийн сайн мэдэгдэж, уламжлалт аргаар үйлдвэрлэсэн хүнсний бүтээгдэхүүнд адилхан байдаг ч эсэд суурилсан хүнсний үйлдвэрлэлд илүү өвөрмөц байдаг тодорхой материал, орц, найрлага, түүний дотор харшил үүсгэгч зэрэг орц найрлага, тоног төхөөрөмжид анхаарлаа хандуулах шаардлагатай байж магадгүй гэдэгтэй мэргэжилтнүүд санал нэгджээ.
Хэдийгээр ХХААБ нь "эсэд суурилсан хүнс" гэж нэрлэдэг ч уг тайланд "тариалсан" болон "өсгөвөрлөсөн" гэсэн нэр томьёо нь салбарт түгээмэл хэрэглэгддэг болохыг хүлээн зөвшөөрсөн. ХХААБ нь үндэсний зохицуулах байгууллагуудыг шошгололтонд чухал ач холбогдолтой үл ойлголцлыг багасгахын тулд тодорхой, тууштай хэллэг тогтоохыг уриалж байна.
Эсийн суурьтай хүнсний бүтээгдэхүүний хүнсний аюулгүй байдлын үнэлгээнд тохиолдол бүрийг тусад нь авч үзэх нь тохиромжтой гэж тайланд дурдсан бөгөөд үйлдвэрлэлийн процессын талаар ерөнхий дүгнэлт хийж болох ч бүтээгдэхүүн бүр өөр өөр эсийн эх үүсвэр, шат эсвэл бичил тээвэрлэгч, өсгөврийн орчны найрлага, өсгөврийн нөхцөл, реакторын загварыг ашиглаж болно.
Мөн ихэнх оронд эсэд суурилсан хүнсний бүтээгдэхүүнийг одоо байгаа шинэ хүнсний хүрээнд үнэлж болно гэж заасан бөгөөд Сингапурын шинэ хүнсний дүрэм журамд эсэд суурилсан хүнсний бүтээгдэхүүнийг оруулах нэмэлт өөрчлөлт, мөн мал, шувууны өсгөвөрлөсөн эсээс гаргаж авсан хүнсний шошгололт, аюулгүй байдлын шаардлагын талаарх АНУ-ын албан ёсны гэрээг жишээ болгон дурджээ. АНУ-ын Хөдөө аж ахуйн яам амьтны эсээс гаргаж авсан мах, шувууны бүтээгдэхүүний шошгололтын талаар журам боловсруулахаар төлөвлөж байгаагаа мэдэгдсэн гэж нэмж хэлэв.
ХХААБ-ын мэдээлснээр, "зохицуулагчдыг мэдээлэлтэй шийдвэр гаргахад нь дэмжих зорилгоор эсийн гаралтай хүнсний аюулгүй байдлын талаарх мэдээлэл, өгөгдөл одоогоор хязгаарлагдмал байна".
Тайланд дэлхийн түвшинд мэдээлэл үүсгэх, хуваалцах нь нээлттэй байдал, итгэлцлийн уур амьсгалыг бүрдүүлэх, бүх оролцогч талуудын эерэг оролцоог хангахад чухал үүрэгтэй гэж тэмдэглэжээ. Түүнчлэн, олон улсын хамтын ажиллагааны хүчин чармайлт нь хүнсний аюулгүй байдлын янз бүрийн эрх бүхий байгууллагууд, ялангуяа бага, дунд орлоготой орнуудын байгууллагууд шаардлагатай зохицуулалтын арга хэмжээг бэлтгэхдээ нотолгоонд суурилсан аргыг ашиглахад ашиг тустай гэжээ.
Хүнсний аюулгүй байдлаас гадна нэр томьёо, зохицуулалтын хүрээ, хоол тэжээлийн талууд, хэрэглэгчийн ойлголт, хүлээн зөвшөөрөлт (амт, боломжийн үнэ цэнийг оролцуулан) зэрэг бусад сэдвүүд нь энэхүү технологийг зах зээлд нэвтрүүлэх тал дээр адилхан чухал бөгөөд магадгүй бүр ч чухал болохыг онцолсноор энэ нь өндөрлөж байна.
Өнгөрсөн оны 11-р сарын 1-ээс 4-ний хооронд Сингапурт болсон шинжээчдийн зөвлөлдөх уулзалтад зориулж ХХААБ нь олон салбарын мэргэшил, туршлагатай шинжээчдийн бүлгийг бүрдүүлэх зорилгоор 2022 оны 4-р сарын 1-ээс 6-р сарын 15-ны хооронд шинжээчдийг нээлттэй дэлхий даяар урьж байна.
Нийт 138 мэргэжилтэн өргөдөл гаргасан бөгөөд бие даасан сонгон шалгаруулах хороо урьдчилан тогтоосон шалгуурын дагуу өргөдлийг хянаж, эрэмбэлсэн бөгөөд 33 өргөдөл гаргагчийг шалгаруулсан. Тэдний дундаас 26 нь "Нууцлалын амлалт болон ашиг сонирхлын мэдүүлэг" маягтыг бөглөж, гарын үсэг зурсан бөгөөд ил болсон бүх ашиг сонирхлыг үнэлсний дараа ашиг сонирхлын зөрчилгүй гэж үзэгдсэн нэр дэвшигчдийг шинжээчээр, харин тухайн асуудлаар холбогдох туршлагатай, ашиг сонирхлын зөрчилтэй гэж үзэж болох нэр дэвшигчдийг нөөцийн хүмүүсээр жагсаасан.
Техникийн зөвлөлийн мэргэжилтнүүд нь:
Анил Кумар Анал, Тайландын Азийн Технологийн Хүрээлэнгийн профессор
Уильям Чен, Сингапурын Наньян Технологийн Их Сургуулийн Хүнсний шинжлэх ухаан, технологийн салбарын захирал, профессор (дэд захирал)
Дипак Чоудхури, Сингапурын Шинжлэх ухаан, технологи, судалгааны агентлагийн Био боловсруулалтын технологийн хүрээлэнгийн био үйлдвэрлэлийн технологийн ахлах эрдэмтэн
lSghaier Chriki, Rhône-Alpes-ийн дээд хөдөө аж ахуйн хүрээлэнгийн дэд профессор, Францын Хөдөө аж ахуй, хүнс, байгаль орчны үндэсний судалгааны хүрээлэнгийн судлаач (ажлын хэсгийн дэд дарга)
lMarie-Pierre Ellies-Oury, Institut National de la Recherche Agronomique et de L'Environnement and Bordeaux Sciences Agro, Францын дэд профессор
lЖеремиа Фасано, АНУ-ын Хүнс, эмийн захиргааны ахлах бодлогын зөвлөх (дарга)
Мукунда Госвами, Энэтхэгийн Хөдөө аж ахуйн судалгааны зөвлөлийн гол эрдэмтэн
Уильям Халлман, профессор, эрхлэгч, Рутгерсийн их сургууль, АНУ
lЖеффри Мурира Карау, Кени улсын Стандартын товчооны чанарын баталгаажуулалт, хяналт шалгалтын захирал
lМартин Альфредо Лема, Аргентины Куилмесийн Үндэсний Их Сургуулийн биотехнологич (дэд дарга)
Реза Овиссипур, АНУ-ын Виржиниа Политехникийн Институт болон Улсын Их Сургуулийн туслах профессор
lКристофер Симунтала, Замби улсын Үндэсний Биоаюулгүй байдлын газрын биоаюулгүй байдлын ахлах ажилтан
Хятадын Хүнсний аюулгүй байдлын эрсдэлийн үнэлгээний үндэсний төвийн ахлах эрдэмтэн ли Йоннинг Ву
Нийтэлсэн цаг: 2024 оны 12-р сарын 4